Cáp thép sử dụng trong thiết bị nâng và thi công công trình bắt buộc phải kiểm định định kỳ để đảm bảo an toàn, tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Trong nhiều công trình thực tế, thiết bị nâng như cẩu tháp, palang, tời điện được kiểm định định kỳ khá nghiêm ngặt. Tuy nhiên, cáp thép – bộ phận chịu lực trực tiếp nâng hạ vật nặng – lại thường bị bỏ sót hoặc chỉ đánh giá sơ qua bằng mắt thường.
Hệ quả là không ít vụ tai nạn lao động nghiêm trọng xảy ra do đứt cáp, mòn lõi, gãy sợi ngầm… mà người vận hành không hề hay biết trước đó. Điều này đặt ra câu hỏi lớn: Cáp thép có cần kiểm định định kỳ như thiết bị nâng hay không?
Trong bài viết dưới này, Hanoi Vietnam sẽ giúp các bạn:
- Hiểu rõ cơ sở pháp lý yêu cầu kiểm định cáp thép
- Lý do kỹ thuật phải kiểm tra định kỳ cáp nâng
- Các chu kỳ kiểm định phù hợp với từng loại cáp công trình
- Rủi ro nếu bỏ qua việc kiểm định
- Gợi ý kiểm tra nhanh tại công trường
Cáp thép công trình thuộc nhóm phụ kiện nâng bắt buộc kiểm định
Theo Thông tư 16/2021/TT-BLĐTBXH và Thông tư 36/2019/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động – Thương binh & Xã hội, cáp thép sử dụng để nâng hạ vật nặng được xếp vào nhóm phụ kiện nâng có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động.
Trong nhóm này bao gồm:
- Cáp thép, xích treo, móc cẩu
- Khóa cáp, kẹp xiết cáp
- Ròng rọc, vòng khuyên, gù cáp…
Tất cả đều bắt buộc phải:
- Kiểm định lần đầu trước khi đưa vào sử dụng
- Kiểm định định kỳ theo chu kỳ quy định
- Kiểm định bất thường nếu có sự cố hoặc thay đổi điều kiện làm việc
Vì sao phải kiểm định định kỳ cáp thép?
1. Cáp chịu lực trực tiếp, rủi ro cao
Cáp thép là phần tiếp xúc trực tiếp với tải trọng, hoạt động liên tục trong môi trường khắc nghiệt. Nếu không kiểm tra định kỳ, cáp có thể gặp các sự cố như:
- Gãy sợi thép bên trong lõi (không thể thấy bằng mắt thường)
- Ăn mòn do nước, muối, hoá chất
- Biến dạng, móp, thắt nút trong quá trình cuốn tang
- Giảm tiết diện chịu lực do mài mòn liên tục
Tất cả những lỗi này đều gây mất an toàn nghiêm trọng, có thể dẫn đến đứt cáp khi đang vận hành.
2. Cáp không có thiết bị cảnh báo hỏng
Khác với thiết bị nâng có đồng hồ, sensor hoặc hệ thống cảnh báo lỗi, cáp thép hoàn toàn phụ thuộc vào cảm quan và kiểm định kỹ thuật. Nếu không được kiểm định đúng quy trình, người dùng không thể biết khi nào cáp đạt giới hạn hỏng.
Chu kỳ kiểm định định kỳ cho cáp thép công trình
| Ứng dụng cáp thép | Chu kỳ kiểm định |
|---|---|
| Cáp nâng của cẩu bánh xích | Mỗi 6 tháng |
| Cáp palang, tời điện công trình | Mỗi 6 tháng |
| Cáp khoan cọc nhồi | 6–12 tháng (tùy tải) |
| Cáp dùng tại khu vực ven biển | 3–6 tháng |
| Cáp làm việc nặng, liên tục | 3 tháng/lần |
| Phụ kiện nâng tạm thời | Theo đợt thi công |
Lưu ý: Công trình có tần suất sử dụng cao nên rút ngắn chu kỳ, kết hợp kiểm tra nội bộ hàng tuần.
Ai chịu trách nhiệm kiểm định?
- Chủ đầu tư: yêu cầu kiểm định, lưu hồ sơ trước khi nghiệm thu công trình
- Nhà thầu thi công: kiểm soát chất lượng cáp, thay thế nếu không đạt chuẩn
- Tổ chức kiểm định: có giấy phép năng lực do Bộ LĐ-TBXH cấp
Sau kiểm định cần có:
- Biên bản kiểm định (đóng dấu đỏ)
- Tem dán trên đầu cáp (nếu có)
- Ghi rõ thời hạn hiệu lực và cảnh báo tải trọng làm việc an toàn
Hình thức kiểm định cáp thép
1. Kiểm định lần đầu
- Trước khi đưa vào sử dụng
- Dành cho cáp mới hoặc cáp thay thế thiết bị nâng
2. Kiểm định định kỳ
- Theo chu kỳ 3 – 12 tháng
- Cần có hồ sơ lưu trữ đầy đủ
3. Kiểm định bất thường
- Khi có sự cố, tai nạn, nghi ngờ hư hỏng
- Khi thay đổi kết cấu tải hoặc thiết bị lắp kèm
Rủi ro nếu không kiểm định cáp thép
Mất an toàn lao động
- Đứt cáp gây rơi vật nặng → chấn thương, thậm chí tử vong
- Móc tải lắc, nghiêng → ảnh hưởng kết cấu xung quanh
- Giãn cáp → sai lệch khi khoan, kéo, nâng thiết bị
Vi phạm quy định pháp luật
- Phạt từ 30 – 75 triệu đồng theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP
- Đình chỉ thi công, không nghiệm thu công trình
Gợi ý kiểm tra nhanh tại công trường
Dưới đây là 5 bước kiểm tra thủ công giúp phát hiện sơ bộ cáp hỏng trước khi chờ kiểm định chính thức:
- Quan sát bằng mắt: Tìm điểm gỉ sét, bong dầu, sợi bung ra ngoài
- Sờ dọc chiều dài cáp: Phát hiện chỗ dập, gồ ghề
- Đo tiết diện: Nếu cáp mòn >10% so với đường kính ban đầu → cần thay
- Gõ nhẹ: Cáp hỏng cho âm thanh “tịt”, không vang
- Kiểm tra khả năng cuốn tang: Nếu cáp vặn, cuốn không đều → dấu hiệu lõi xoắn lệch
Ví dụ thực tế tai nạn do cáp không được kiểm định
- Hải Phòng, 2022: Cẩu bánh xích đứt cáp khi xoay cần, móc 3.2 tấn rơi tự do → thiết bị hư hỏng nặng
- Quảng Ninh, 2021: Cáp palang đứt khi nâng dầm bê tông tầng 6 → kết cấu sàn bị nứt
- TP.HCM, 2023: Cáp tời rơi gạch đá xuống đường do đứt giữa chừng → 1 người tử vong
Khuyến nghị khi chọn mua và sử dụng cáp thép
- Chỉ nên mua tại tổng kho cáp công trình có cung cấp giấy chứng nhận xuất xưởng
- Cáp thép đã sử dụng qua phải kiểm định lại trước khi lắp vào thiết bị nâng
- Khi thay cáp mới, cần đồng thời kiểm tra tang cuốn, ròng rọc, puli để đảm bảo đồng bộ
Chat với tư vấn viên
Gọi ngay